นโยบายการพัฒนา Eco ของประเทศไทย

นโยบายการพัฒนา Eco ของประเทศไทย

นโยบายของการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศของประเทศไทย

          นโยบายของการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ ซึ่งเป็นการดำเนินงานตามกรอบยุทธศาสตร์ประเทศ นโยบายของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ จนนำมาสู่การกำหนดเป็นยุทธศาสตร์การส่งเสริมและพัฒนาอุตสาหกรรมของกระทรวงอุตสาหกรรม ซึ่งการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยได้นำมาพิจารณากำหนดเป็นยุทธศาสตร์ในการสร้างสมดุลของการพัฒนานิคมอุตสาหกรรม เพื่อการอยู่ร่วมกันของภาคอุตสาหกรรม สังคม ชุมชน และสิ่งแวดล้อม

 

กรอบยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี (พ.ศ.2560-2579)

          กรอบยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปีได้กำหนดวิสัยทัศน์ของประเทศไทยคือ “ประเทศมีความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน เป็นประเทศพัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” โดยเป้าหมายในอนาคตคือ การเป็นประเทศพัฒนาแล้วที่มีบทบาทสร้างสรรค์ในสังคมโลก รายได้ต่อหัวสูง มีความเหลื่อมล้ำน้อย/ทุกคนมีที่ยืนในสังคม สังคมเป็นธรรมและคุณภาพ เป็นสังคมนวัตกรรมที่มีฐานการผลิตและบริการกว้างขวาง โดยมีฐานบริการที่เข้มข้น เป็นสังคมผู้ประกอบการที่ผลิตได้ขายเป็น มีความเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม มีความมั่นคงด้านอาหาร พลังงาน และน้ำ ภาครัฐมีขนาดเล็ก โปร่งใส ทันสมัย และมีประสิทธิภาพ โดยกรอบแนวทางที่สำคัญของยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี ในการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศคือ ยุทธศาสตร์ด้านที่ 5 การสร้างการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมประกอบด้วย การจัดระบบอนุรักษ์ ฟื้นฟูและป้องกันการทำลายทรัพยากรธรรมชาติ การวางระบบบริหารจัดการน้ำให้มีประสิทธิภาพทั้ง 25 ลุ่มน้ำ  เน้นการปรับระบบการบริหารจัดการอุทกภัยอย่างบูรณาการ การพัฒนาและใช้พลังงานที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม  การพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศและเมืองที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม การร่วมลดปัญหาโลกร้อนและปรับตัวให้พร้อมกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการใช้เครื่องมือทางเศรษฐศาสตร์และนโยบายการคลังเพื่อสิ่งแวดล้อม

 

แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560 – 2564)

          กรอบหลักการของการวางแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 12 ได้น้อมนำและประยุกต์ใช้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ยึดคนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนาอย่างมีส่วนร่วม  การพัฒนาที่ยึดหลักสมดุลและยั่งยืน โดยวิสัยทัศน์ของการพัฒนาให้ความสำคัญกับการกำหนดทิศทางการพัฒนาที่มุ่งสู่การเปลี่ยนผ่านประเทศไทยจากประเทศที่มีรายได้ปานกลางไปสู่ประเทศที่มีรายได้สูง  มีการกระจายรายได้และการพัฒนาอย่างเท่าเทียม  มีระบบนิเวศที่ดี สังคมอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข และนำไปสู่การบรรลุวิสัยทัศน์ระยะยาวในยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี "มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน” โดยแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 12 มีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี และกรอบเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals; SDGs) มากำหนดเป็นกรอบในการกำหนดเป้าหมายและตัวชี้วัดความสำเร็จที่เป็นรูปธรรมที่จะบรรลุในช่วง 5 ปีแรก

          โดยแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 12 ยุทธศาสตร์ที่ 3 การสร้างความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจและแข่งขันได้อย่างยั่งยืน  แผนงานและโครงการสำคัญ  5.14 โครงการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ ได้กำหนดแนวทางการพัฒนาและยกระดับอุตสาหกรรมให้เป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของพื้นที่ ควบคู่กับการให้ความสำคัญกับคุณภาพชีวิตของประชาชนและสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ เพื่อให้อุตสาหกรรมสามารถอยู่ร่วมกันกับชุมชนได้อย่างยั่งยืน  ซึ่งได้มีการจัดทำแผนแม่บทการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมนิเวศรายจังหวัด 15 จังหวัด เพื่อเป็นกรอบในการดำเนินงาน  ทั้งด้านการบริหารจัดการและการดำเนินโครงการต่าง ๆ ทั้งระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาว และจะมีการขับเคลื่อนแผนไปสู่การปฏิบัติเพื่อให้บรรลุเป้าหมายตามที่กำหนดต่อไป  ซึ่งกระทรวงอุตสาหกรรม การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย เป็นหน่วยงานดำเนินงานหลักในการดำเนินการและมีกรอบระยะเวลาดำเนินการ ปีงบประมาณ  พ.ศ. 2559-2562

 

มติคณะรัฐมนตรี

          การประชุมคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2555 มีมติคณะรัฐมนตรีมอบหมายให้กระทรวงอุตสาหกรรมรับผิดชอบดำเนินการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Industrial Town) ต่อมา คณะรัฐมนตรี มีมติเมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2556 มอบหมายให้กระทรวงอุตสาหกรรม ร่วมกับกระทรวงมหาดไทย และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รับไปพิจารณาจัดตั้งคณะทำงานเพื่อศึกษารูปแบบการจัดทำเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศในพื้นที่อุตสาหกรรมเดิม (จังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรสาคร และนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด) และพื้นที่อุตสาหกรรมใหม่ (จังหวัดฉะเชิงเทรา และจังหวัดปราจีนบุรี) โดยให้พิจารณาจัดทำแผนการยกระดับนิคมอุตสาหกรรมเข้าสู่เมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศเสนอคณะรัฐมนตรีต่อไป และคณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม 2556 มอบหมายให้กระทรวงอุตสาหกรรมเป็นหน่วยงานหลักเพื่อดำเนินการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศตามยุทธศาสตร์ประเทศ

 

นโยบายกระทรวงอุตสาหกรรม

          กระทรวงอุตสาหกรรมได้กำหนดวิสัยทัศน์ของกระทรวงว่า “อุตสาหกรรมไทยขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมรักษ์สิ่งแวดล้อมและเชื่อมโยงเศรษฐกิจโลกภายในปี 2564” โดยกำหนดยุทธศาสตร์กระทรวงอุตสาหกรรม พ.ศ. 2560-2564 โดยมียุทธศาสตร์ที่สนับสนุนการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศคือยุทธศาสตร์ที่ 3 การส่งเสริมและพัฒนาอุตสาหกรรมให้เป็นมิตรกับสังคมและสิ่งแวดล้อม โดยกลยุทธ์ในการดำเนินงาน ดังนี้

  • พัฒนากลไกในการกำกับดูแลภาคอุตสาหกรรมให้ดำเนินการตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด
  • ส่งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco Industrial Town)
  • บริหารจัดการกากอุตสาหกรรมครบวงจร โดยเน้นการใช้ประโยชน์จากกากอุตสาหกรรม
  • ส่งเสริมการพัฒนาคลัสเตอร์ (clusters) อุตสาหกรรมที่มีศักยภาพเป็นอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ
  • ส่งเสริมภาคอุตสาหกรรมให้มีการพัฒนาผลิตภัณฑ์และกระบวนการผลิตที่เป็นมิตรกับสังคมและสิ่งแวดล้อม
  • ส่งเสริมและสนับสนุนการพัฒนาเครือข่ายเฝ้าระวังและจัดการผลกระทบสิ่งแวดล้อม โดยการมีส่วนร่วมของท้องถิ่นและชุมชนอย่างต่อเนื่อง

 

นโยบายการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย

วิสัยทัศน์องค์กร

          การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.) มีความตระหนักถึงแนวคิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนโดยใช้หลักการนิเวศวิทยาอุตสาหกรรม และผลการดำเนินงานโครงการพัฒนานิคมอุตสาหกรรมเชิงเศรษฐนิเวศและเครือข่ายที่ผ่านมา จึงกำหนดวิสัยทัศน์การเป็นเมืองอุตสาหกรรมขึ้นใน พ.ศ. 2552 และได้ปรับเปลี่ยนวิสัยทัศน์เป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศใน พ.ศ. 2553 เพื่อการพัฒนาอุตสาหกรรมอย่างยั่งยืนและเป็นที่ยอมรับต่อสาธารณชน  จน พ.ศ. 2560 ได้กำหนดวิสัยทัศน์ “เป็นองค์กรนำสร้างเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศสู่เศรษฐกิจอนาคต” เพื่อใช้เป็นกรอบทิศทางการดำเนินงาน โดยมีสิ่งที่ต้องขับเคลื่อนให้เกิดขึ้นในอนาคตประกอบด้วย 2 ประการ ได้แก่

  • การยกระดับนิคมอุตสาหกรรมเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศที่มีสมดุลในการพัฒนาบนพื้นฐานการอยู่ร่วมกันอย่างเกื้อหนุนซึ่งกันและกันของภาคอุตสาหกรรม บริการ และสังคมชุมชนอย่างยั่งยืน โดยมุ่งเน้นการกำกับดูแลจัดการสิ่งแวดล้อมของโรงงานในนิคมอุตสาหกรรมให้อยู่ในมาตรฐาน ลดผลกระทบที่เกิดแก่สังคมชุมชน รวมถึงสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีให้แก่ชุมชน เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและการยอมรับของสังคมและชุมชน
  • การพัฒนาสินค้าบริการและองค์กรรองรับอุตสาหกรรมที่ตอบสนองเศรษฐกิจอนาคตของประเทศ  ที่สร้างมูลค่าเศรษฐกิจด้วยนวัตกรรม (value-based economy) ตามแนวทาง Thailand 4.0 เพื่อผลักดันให้ประเทศหลุดพ้นกับดักประเทศรายได้ปานกลาง โดยมุ่งเน้นการพัฒนานิคมอุตสาหกรรมรองรับการขยายตัวของอุตสาหกรรมที่ตอบสนองเศรษฐกิจในอนาคตของประเทศ ยกระดับการให้บริการด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม เสริมสร้างศักยภาพของบุคลากรรองรับการเปลี่ยนแปลง โดยอยู่บนพื้นฐานของคุณธรรมและความโปร่งใสขององค์กรตามแนวทางธรรมาภิบาล

นโยบายการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ

การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยได้กำหนดนโยบายการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศที่สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ของ กนอ. ดังนี้

  • มุ่งมั่นผลักดันให้เกิดการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ ที่สอดคล้องกับแนวนโยบายการพัฒนาพื้นที่อุตสาหกรรมของประเทศ โดยการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน และสร้างความเชื่อมโยงในการเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศตามแนวนโยบายของรัฐ
  • เป็นองค์กรนำในการประสานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้เข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ
  • ส่งเสริมปัจจัยแวดล้อมเพื่อเอื้อให้เกิดการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ
  • รณรงค์และส่งเสริมการให้ความรู้ความตระหนักแก่ผู้ที่เกี่ยวข้องให้สามารถบรรลุสู่ความเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ
  • เสริมสร้างวัฒนธรรมองค์กรให้มุ่งเน้นการพัฒนาตามแนวคิดเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ

แนวทางในการพัฒนาสู่การเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ แบ่งการดำเนินงานหลักออกเป็น 5 ส่วน ดังนี้

  • การจัดทำร่างข้อกำหนดคุณลักษณะและเกณฑ์ตัวชี้วัดการเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศจากการวิเคราะห์บริบทองค์กร ทิศทางการพัฒนาอุตสาหกรรมของประเทศ และความเป็นไปได้ในการพัฒนา ผ่านการระดมความคิดเห็นจากภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง
  • การศึกษาวิเคราะห์ความเหมาะสมและความชัดเจนของข้อกำหนดคุณลักษณะและเกณฑ์ตัวชี้วัดการเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ โดยการระดมสมองจากผู้ทรงคุณวุฒิจากภาคส่วนต่าง ๆ เพื่อรวบรวมข้อมูลแนวทางการพัฒนาอุตสาหกรรม ข้อมูลด้านวิชาการ กรณีศึกษาทั้งในและต่างประเทศ เกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ เพื่อกำหนดเป็นกรอบ เกณฑ์ ค่าเป้าหมาย และตัวชี้วัดการเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ
  • การพัฒนากระบวนการ ขั้นตอน และแนวทางในการจัดทำแผนแม่บทการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ เพื่อนำไปใช้ในการพัฒนาในพื้นที่นิคมอุตสาหกรรมนำร่องโดยการใช้ข้อกำหนดคุณลักษณะและเกณฑ์ตัวชี้วัดการเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศเป็นกรอบแนวทางในการพัฒนา
  • การพัฒนานิคมอุตสาหกรรมนำร่องเข้าสู่ระบบการพัฒนาเมืองอุตสาหกรรมโดยมีการเริ่มดำเนินงานตามแผนแม่บทฯ และมีการนำผลการพัฒนามาดำเนินการวิเคราะห์เปรียบเทียบกับข้อกำหนดคุณลักษณะและเกณฑ์ตัวชี้วัด ตามหลักการของระบบการประเมินผล
  • การพัฒนานิคมอุตสาหกรรมที่มีการเปิดดำเนินงานทั้งหมดเข้าสู่ระบบการเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ และการพัฒนาต่อยอดการเป็นอุตสาหกรรมเชิงนิเวศที่เป็นต้นแบบในการพัฒนาในระดับสากล